Van A tot Z speurt naar coronavaccin, AstraZeneca aan kop

20x bekeken

Niet naar het nieuwe model van Tesla (model Y), niet naar de nieuwe iPhone (12) en zelfs niet naar het nieuwe seizoen (seizoen 9) van Game of Thrones. Het is moeilijk om een innovatie te bedenken waar zoveel mensen tegelijk naar uitzien als naar een werkend coronavaccin. Medicijnmaker AstraZeneca is één van de bedrijven die betrokken is bij de ontwikkeling. Al geruime tijd maakt de farmareus deel uit van de lijst met goedgekeurde bedrijven. Wat gaat er goed en wat kan er beter?

De heilige graal of een speld in een hooiberg? Op dit moment zijn over de hele wereld wetenschappers en biotechbedrijven op zoek naar een werkend vaccin tegen corona (of beter gezegd COVID-19). Volgens een tussenstand op 13 augustus van de WHO (World Health Organization) is de Universiteit van Oxford, dat samenwerkt met AstraZeneca, één van de koplopers. Het bevindt zich met 5 andere vaccin-ontwikkelaars in de laatste fase van het testen op proefpersonen. In deze fase wordt het vaccin op meer dan 1000 proefpersonen getest.

Wie zijn de andere spelers? Zonder het grote plaatje uit het oog te verliezen, kunnen we zeggen dat het om 2 Chinese teams gaat, een Chinees-Braziliaans team, een Amerikaans-Duits team en een Amerikaans team. AstraZeneca, de meest Europese van dit 6-tal, ontving deze zomer een Europese pre-order voor de levering van 300 miljoen vaccins. Een order waar overigens veel kritiek op kwam omdat hij alleen bedoeld was voor de bevolking van Nederland, Duitsland, Frankrijk en Italië.

Prijs van COVID-19-vaccin

En wat gaat de Nederlandse overheid voor het vaccin van AstraZeneca betalen? In alle economieboeken is te lezen dat een grote vraag en een klein aanbod automatisch resulteren in een hoge prijs. En uit de praktijk weten we dat farmabedrijven geen scrupules hebben om torenhoge prijzen door te berekenen.

Er is echter één verschil met de ontwikkeling van een ‘gewoon’ medicijn. De researchkosten worden nu grotendeels door overheden betaald. Dit maakt het mogelijk om het vaccin van team Oxford-AstraZeneca tegen ‘enkele euro’s’ te op de markt te brengen. In een interview met een Nederlandse krant verklaarde AstraZeneca, bij monde van het Nederlandse MT-lid Ruud Dobber, dat deze rekening (van een kleine € 1 miljard) ook betaald moet worden als het vaccin niet blijkt te werken. In diverse media heeft CEO Pascal Soriot overigens benadrukt dat de verkoopprijs tijdens de pandemie op kostprijsniveau zal blijven.

Op zich is het bijzonder dat AstraZeneca zich op het terrein van COVID-19 begeeft. De fabrikant ontwikkelt weliswaar medicijnen tegen infecties maar focust vooral op kanker, hart- en vaatziekten, neurologische stoornissen en ademhalingsziekten. In maart liet het bedrijf op zijn website weten middelen en mensen vrij te maken voor het vinden van een vaccin.

Oproep van grote beleggers

We hebben respect voor het krachtdadige optreden van AstraZeneca. Tegelijkertijd blijven we kritisch over de wereldwijde beschikbaarheid van het vaccin. Daarom ondertekenden we een verklaring van grote beleggers uit binnen- en buitenland die farmabedrijven oproept om samen te werken en het vaccin voor een betaalbare prijs over de hele wereld beschikbaar te stellen.

Onze kritische blik op farma stamt overigens niet uit de ‘coronatijd’. Al lange tijd kijken we kritisch naar deze sector. In onze ogen kan een duurzame samenleving moeilijk zonder farmaciebedrijven. Tegelijkertijd zien we ook dat er veel mis gaat. Onze kijk op farma is zo ambivalent als het liedje ‘with or without you’ (1987) van de Ierse band: leven mét de farma-industrie is moeilijk, maar leven zonder vrijwel onmogelijk.

Eerlijke farma

We besloten we ons sterk te maken voor eerlijke farma. Tussen 2016 en 2019 hielden we de gedragingen van 10 beursgenoteerde farmabedrijven nauwgezet tegen het licht. AstraZeneca, was één van die bedrijven. We beoordeelden het bedrijf jaarlijks op het wel of niet aanwezig zijn van interne regels voor omkoping en corruptie, veiligheid van medicijnen, vergoedingen aan artsen en verkoopbonussen op producten. Bij dit onderzoek kregen en krijgen we hulp van het duurzame onderzoeksbureau Sustainalytics. De bevindingen worden bijgehouden op zogenaamde scorekaarten.

Scores AstraZeneca

Hoe scoorde AstraZeneca? In de scorekaart van 2018 (zie afbeelding hieronder), de laatste evaluatie, scoorde het bedrijf minimaal voldoende op 3 van de 4 onderdelen. Op het onderdeel Beloning scoorde het bedrijf onvoldoende: we kunnen niet inschatten hoever het bedrijf is met het afschaffen van verkoopbonussen voor salesmedewerkers. In openheid op het vlak van betalingen aan artsen (onderdeel: Marketing) maakte AstraZeneca de grootste stap. In mei 2018 beloofde CEO Pascal Soriot om alle betalingen aan artsen in de nabije toekomst openbaar te maken. Hopelijk besteden we daar aandacht aan in de nieuwe scorekaart voor AstraZeneca die we in het vierde kwartaal publiceren.

Eigen duurzaamheidsonderzoek

Aan het einde van 2018 onderzochten we AstraZeneca ook op de vaste onderdelen van ons duurzaamheidsonderzoek: dus bestuur, mensenrechten en milieu. We hielden de gedragsregels voor ethisch handelen nog eens tegen het licht. Daarin stonden keurig regels vermeld tegen belangenverstrengeling, fraude, corruptie en omkoping. Er is een bescherming voor klokkenluiders en er wordt over gerapporteerd over de meldingen (met bescherming van de privacy van de klokkenluider).

Op het vlak van mensenrechten keken we kritisch naar de intensiteit waarmee het bedrijf onderzoek doet naar lokale ziekten en het medicijnen beschikbaar stelt in lage-inkomenslanden. We kwamen uit op een voldoende. Om een beeld te geven: AstraZeneca staat op de 9e plaats van de Access-to-medicin-lijst (2018). Deze onafhankelijke lijst laat zien hoeveel inspanningen de 20 grootste farmabedrijven (op basis van aandelenkapitaal) doen om medicijnen beschikbaar te stellen in de lage-inkomenslanden.

Klimaatdoelen

Over het milieubeleid van AstraZeneca zijn we goed te spreken. In rapportages is duidelijk te zien hoe het bedrijf vorderingen maakt met zijn klimaatdoelen. Verder waarderen we dat het bedrijf de belasting van het milieu probeert te beperken in het gebruik van verpakkingsmateriaal en dat het kritisch kijkt naar minder milieubelastende distributievormen. Ook positief is dat dierproeven uitgaan van het ‘3V-principe’. Daarbij wordt de vraag gesteld of er überhaupt een dier nodig is voor een proef (vervanging), of het aantal testen beperkt kan worden (verfijning) en of pijn en stress bij het dier verminderd (vermindering) kan worden.

    AstraZeneca
    opgericht in 1999 (fusie)
    aantal medewerkers: 70.000
    CEO: Pascal Soriot
    beursnotering: Londen
    totale omzet: € 20,4 miljard
    In Nederland: vestigingen in Den Haag en Nijmegen
    status: Goedgekeurd

      Goedgekeurd/Afgekeurd

      In deze rubriek staan we stil bij bedrijven die zijn goed- of afgekeurd. Bedrijven die zijn goedgekeurd krijgen een plekje in het ASN Beleggingsuniversum, een lijst met meer dan 300 bedrijven.

      Beheerders van ASN aandelenfondsen kunnen vervolgens beslissen om aandelen van het bedrijf te kopen, met andere woorden: het aandeel op te nemen in de portefeuille van een fonds. Als na onderzoek blijkt dat een bedrijf toch niet voldoet aan onze duurzame criteria dan wordt het bedrijf afgekeurd en uit het ASN Beleggingsuniversum verwijderd. Vervolgens zal de fondsbeheerder de aandelen verkopen.

      Goedkeuren en afkeuren wordt gedaan door ASN Beleggingsfondsen op basis van onderzoek van de duurzame onderzoekers van ASN Bank. In dat onderzoek beoordelen zij het beleid en gedrag van nationale en internationale beursgenoteerde bedrijven op het vlak van mensenrechten, klimaat en biodiversiteit.

      Lees hier meer over de beleggingsfondsen van ASN Bank

      Dit artikel is gepubliceerd op 24 augustus 2020.

      Delen op:

      Dit vind je misschien ook interessant