‘Hoe zorgen we voor een duurzamere wereld?’

115x bekeken

Hoe zorgen we voor een duurzamere wereld? Die vraag houdt Piet al sinds zijn studietijd bezig. En dan vooral de rol van de financiële sector. Hij richtte 20 jaar geleden de VBDO op, de vereniging van duurzame beleggers. Nu is hij hoofd Duurzaamheidsbeleid en Onderzoek bij de ASN Bank en werkt hij aan een klimaatneutrale bankbalans.

Praten over haalbare klimaat- of duurzaamheidsdoelen is eigenlijk hetzelfde als zeggen ‘we hebben er geen zin in’. Maar niet de haalbaarheid is belangrijk, maar het uiteindelijke doel, stelt Piet Sprengers, hoofd Duurzaamheidsbeleid & -Onderzoek bij de ASN Bank. Daarom roept hij: ‘Weg met haalbare doelen.’

Op klimaattoppen, in politieke discussies en bij afspraken met het bedrijfsleven gaat het uiteindelijk bijna altijd om de vraag: wat is haalbaar? Dat is een verkeerde benadering. Niet de haalbaarheid is belangrijk, maar wat je wilt bereiken. Niet de manier waarop je nu tegen een probleem aankijkt, maar de stip aan de horizon. De uiteindelijke oplossing, de doelstelling. Je stelt vast wat er nodig is en vandaaruit ga je terug redeneren. Ik heb het niet alleen over politieke haalbaarheid, maar ook over momenten dat mensen, bedrijven, overheden, landen of de wereld als geheel het over haalbaarheid hebben. Lukt het Shell om volledig over te schakelen op duurzame energie? Lukt het de wereld om kinderarbeid volledig uit te bannen? Om belastingontwijking in te dammen?

Zo gauw het haalbaarheidsargument op tafel komt, heeft niet meer het uiteindelijke doel de prioriteit, maar iets anders. Meestal iets wat we in het hier en nu niet willen opgeven of veranderen. Zoiets als goedkope fossiele energie of goedkope kleding.We willen als wereld in 2050 klimaatneutraal zijn, maar vervolgens gaat het bij de uitvoering daarvan alleen over de haalbaarheid. En haalbaarheid is hetzelfde als de bereidheid van de mensen die nu leven om die doelstelling te realiseren. Bij haalbare doelen kijken we naar wat wij op dit moment bereid zijn te veranderen, niet naar wat op de langere termijn noodzakelijk is of wat toekomstige generaties daarvan vinden. Er wordt niet gekeken naar wat er nu echt nodig is om die stip op de horizon te bereiken, maar alleen naar wat haalbaar is.

Als ASN Bank vinden wij dat de wereld in 2030 al klimaatneutraal moet zijn om de gevolgen voor het klimaat beheersbaar te houden. Dat betekent dat we snel 80 tot 90 procent minder uitstoot moeten realiseren en zo snel mogelijk af moeten van fossiele brandstoffen. Dan kun je wel zeggen dat dit onhaalbaar is, maar dat is geen optie. Het moet. Als je op termijn een duurzame samenleving wilt, dan is dit noodzakelijk. Anders zeg je: die duurzame samenleving vind ik minder belangrijk dan die goedkope energie en kleding nu.

Die keuze wordt nu niet gemaakt. Dat is niet haalbaar, wordt er gezegd. Maar in feite zeg je dan dat je die last niet wilt dragen: ‘We hebben er geen zin in’. Je kiest voor het principe ‘wie dan leeft, wie dan zorgt’. Dat geldt voor de meerderheid in de politiek en het bedrijfsleven. Zij stellen alleen haalbare doelen, maar dat zijn eigenlijk gewoon afspraken die ze zo kunnen uitvoeren. Zij kunnen of willen zichzelf geen noodzakelijke lange termijndoelstellingen opleggen omdat die zogezegd onhaalbaar zijn. Haalbaarheid is een kwestie van willen en de consequenties daarvan dragen. Net zoals de Amerikaanse president Kennedy destijds het land inspireerde om binnen afzienbare tijd een man op de maan te hebben. Die zei: we weten niet hoe, maar we gaan het gewoon doen. Zo moet het ook gaan met klimaatoplossingen en duurzaamheid.

Als we onszelf de doelen stellen die nodig zijn dan zullen we ze haalbaar moeten maken. Dan pas ga je aan de goede knopen draaien. Hé, er is te weinig politiek draagvlak. Daar gaan we wat aan doen. Hé, er zijn te weinige leveranciers van zonnepanelen, windmolens of kleding zonder kinderarbeid. Daar gaan we mee aan de slag. Toen het bereikte resultaat tijdens de klimaattop in Parijs ter discussie werd gesteld – maximaal 1,5 graden temperatuurstijging is onhaalbaar – reageerde ik met een Cruijffiaanse tweet die nog steeds actueel is: Huidige generaties hebben belang bij haalbare doelen. Toekomstige generaties bij noodzakelijke doelen.

Iedereen weet wat er moet gebeuren, maar als er boter bij de vis gedaan moet worden, gaan de kaken stijf op elkaar. In de meeste discussies gaat het nog steeds over haalbare doelstellingen. Dan begin je aan de verkeerde kant. Niemand ligt wakker van haalbare doelen. Ze inspireren niemand. Daarom zeg ik dat we moeten omdenken en roep ik: weg met de haalbare doelen!

Dit blog verscheen eerder op NRC Live.

Delen op:

Dit vind je misschien ook interessant: