Duurzame belegger beter af zonder Amazon

18x bekeken
Amazon, ’s werelds grootste online warenhuis, verkoopt nu ruim een jaar via zijn Nederlandse virtuele filiaal. Het bedrijf wil met lage prijzen en Prime Video (een goedkoop alternatief voor Netflix) de harten van Nederlandse consumenten veroveren. In een duurzame beleggingsportefeuille heeft het bedrijf echter niets te zoeken. Dat is de conclusie van ons duurzaamheidsonderzoek en recente anti-vakbondspraktijken in de VS.

Als je tegenwoordig in Google een stofzuiger, een koffieapparaat of een ander huishoudelijk apparaat zoekt, kan het zomaar zijn dat Amazon.nl met de laagste prijs naar voren komt. Er zijn geen omzetresultaten bekend maar het concern wint wel aan populariteit. Uit een recente populariteitsenquête blijken de Amerikanen op een vierde plek te komen, na Bol.com, Coolblue en het Chinese AliExpress. Is Amazons komst naar Nederland een goede zaak? Daar kun je vraagtekens bij zetten volgens onze duurzaamheidsanalisten, onze vrienden van Voor de Wereld van Morgen en zelfs volgens techsite Bright.

Stel dat Amazon een voetbalclub was

Je kunt de komst van Amazon naar Nederland vergelijken met de deelname van een nieuwe rijke superclub aan de hoogste Nederlandse voetbalcompetitie. Op het eerste gezicht lijkt FC Amazon een verrijking met grote sterren op het veld (en lage entreeprijzen). Maar wat gebeurt er als FC Amazon elk jaar met een straatlengte kampioen wordt? En de tegenstand steeds minder wordt en er uiteindelijk geen tegenstanders meer zijn?

Amazon draagt meerdere petten tegelijk

In de kwart eeuw dat het bedrijf actief is, transformeerde het online boekwinkeltje van Jeff Bezos in een allesverkopend, dataslurpend techbedrijf. Niet alleen het assortiment breidde enorm uit, ook het aantal petten dat Amazon tegelijk draagt.

Amazon is tegenwoordig: 1) een klassieke webshop die producten inkoopt, levert en verkoopt, 2) een derde-partij-verkoper die zijn website ter beschikking stelt voor andere verkopers, 3) een advertentiebedrijf (door een prominente plaats op zijn zoekresultatenpagina aan de hoogste bieder te verkopen) 4) aanbieder van eigen producten onder namen als Amazon Basics (woon-, kantoor- en computeraccesoires), Amazon Essentials (kleding) en Amazon Elements (huishoudelijke producten).



Linksonder in de omzetafbeelding zie je dichtbij 12,5% (bijdrage aan de concernomzet) bovendien de naam Amazon Web Services (AWS) staan. Dit is een dochterbedrijf dat via internet bereikbare serverruimte verhuurt aan onder meer Netflix, de Britse overheid en ook aan de Volksbank - het moederbedrijf van ASN Bank - (daarover straks meer). Amazon startte met deze activiteit omdat het servers nodig had die konden meegroeien met de grootte van het bedrijf, servers om de data van klanten op te slaan. Inmiddels is AWS een geduchte concurrent van de Azure-clouddiensten van Microsoft.

Dit is de grote winstmotor: AWS

Kijk je naar de afbeelding Amazon met en zonder webdiensten dan zie je de kracht van AWS. Het grote verschil tussen de winstbijdrage van Amazon.com en AWS zit hem in de kosten van arbeid. In de datapakhuizen lopen een paar mannen en vrouwen naar monitors te turen, terwijl in de fysieke pakhuizen van Amazon.com dagelijks meer dan 1 miljoen mensen werken.

De enorme winstgevendheid van AWS is wat Amazon in staat stelt om met lage prijzen de concurrentie weg te ‘spelen’. Dankzij de winst van AWS kan Amazon de activiteiten in de andere divisie subsidiëren en de prijzen in zijn webshop kunstmatig laag houden.

Kan Amazon ongestoord verder groeien en meerdere petten tegelijk dragen? In de VS zijn er critici die de overheid oproepen om het bedrijf (op basis van anti-monopolie-regels) op te splitsen. Maar op korte termijn lijkt het er niet op dat dit gaat gebeuren. En in Europa? Daar wordt scherp gelet op machtsmisbruik door grote techbedrijven als Amazon. Zo kreeg Google in drie jaar tijd € 8 miljard aan boetes van Eurocommissaris Margrethe Vestager.

Krijgt Amazon een miljardenboete van Vestager?

In november 2020 beschuldigde dezelfde Vestager Amazon van oneerlijke praktijken met zijn Duitse en Franse webshop. Het ging om een voorlopige conclusie van een uitgebreid onderzoek. De Europese Commissie had concrete voorbeelden gevonden waarbij Amazon uit webanalyse en verkoopgegevens filterde welke producten goed verkochten en deze producten vervolgens zonder tussenhandelaar zelf ging verkopen.

Amazon krijgt nu de gelegenheid om aan te tonen dat er geen sprake is van oneerlijke concurrentie. Lukt dat niet dan krijgt het een boete die geschat wordt op 10% van de totale jaaromzet (meer dan € 30 miljard).

Vakbond als tegenmacht voor ambities Bezos

De afgelopen maanden was het Amerikaanse concern ook om een andere reden veel in het nieuws. Werknemers van een Amazonpakhuis in het plaatsje Bessemer konden rekenen op internationale media-aandacht en steun in hun strijd voor een vakbond, de eerste vakbond in een Amerikaans Amazonpakhuis.

Een jaar eerder, in maart 2020 waren inwoners en bestuurders van de staat Alabama nog blij met de komst van Amazon. Er zou werk komen voor orderpakkers en bezorgers, bij elkaar een kleine 6.000 nieuwe banen. En dat in een overwegende donkere gemeenschap.

Maar dat sentiment draaide snel. Medewerkers klaagden over het werktempo, surveillance-camera’s die hun werk controleerden en andere stressvolle randzaken. De roep om een vakbond werd steeds groter. Maar omdat vakbondsvrijheid en het recht van vereniging in de VS niet door wetten is geregeld moest er eerst gestemd worden of medewerkers überhaupt lid mochten worden van een vakbond.

Zo beïnvloedde Amazon de vakbondsverkiezing

In diverse media werd uitgebreid stilgestaan bij Amazons beïnvloedingtactieken. Uiteenlopend van posters in toiletruimtes, tot dagelijks meerdere sms'jes en van lunchbijeenkomsten tot socialmediaberichten die uitkwamen op een tijdelijke website. In al deze communicatie werden de nadelen van een vakbondslidmaatschap opgesomd. Met als boodschap: houd je geld op zak en laat ons je arbeidsvoorwaarden regelen.

Om in te zien dat Amazon een gemeen spel speelde hoef je geen rechercheur te zijn. In meerdere nieuwsbronnen kwam naar voren dat Amazon drie zogenaamde anti-vakbond-consultants had ingehuurd om de mening van werknemers te beïnvloeden. Voor deze activiteiten betaalde de directie $ 10.000 per dag. De anti-vakbond-campagne had voor Amazon het gewenst resultaat: na het tellen van de stemmen, bleek een derde voor een vakbond en twee derde tegen. Wat ons betreft staat deze aanpak ver af van Amazons toezegging dat het vakbondsvrijheid van zijn werknemers respecteert.

Als voormalige vakbondspaarbank is het voor ons een no-go om te beleggen in een bedrijf dat – met dubieuze praktijken – werknemers ontmoedigt om een vakbond op te richten. In ons duurzaamheidsonderzoek in 2020 kwamen we tal van andere misstanden tegen. In landen als Frankrijk, Italië, Duitsland, Spanje, Polen en het Verenigd Koninkrijk hebben Amazonwerknemers met de hulp van vakbonden hogere salarissen, vaste werktijden, betaald ziekteverlof en vrijheid van vereniging geëist.

Veel onvoldoendes in onderzoek

Maar Amazon scoorde nog meer onvoldoendes in ons duurzaamheidsonderzoek. Zo verkoopt het warenhuis in meerdere landen wapens, dierenbont en haaientanden. Zaken die we uitsluiten of moeilijk te rijmen zijn met ons duurzame beleggingsbeleid. Ook op het gebied van privacy laat het bedrijf steken vallen. In de afgelopen jaren heeft het bedrijf in meerdere landen het dringende verzoek gehad om zijn privacybeleid aan te passen.

Tenslotte hebben we weinig respect voor de belastingmoraal van het bedrijf. Natuurlijk betaalt het bedrijf BTW en loonbelasting (net als iedere eigenaar van een fysieke winkel), maar CEO Jeff Bezos doet er alles aan om jaarlijks zo weinig mogelijk winstbelasting te betalen. En juist van dat belastinggeld onderhouden overheden de wegen en bruggen waarover Amazon dagelijks miljoenen pakketjes vervoert.

De Volksbank ook klant van AWS
Sinds enkele jaren maakt ook ons moederbedrijf gebruik van de clouddiensten van AWS. In 2019 koos de IT-afdeling van de Volksbank uit Microsoft Azure, Google en AWS voor de laatste partij. Het feit dat de drie meest geschikte leveranciers door ASN zijn afgekeurd om in te beleggen illustreert de macht van Big tech en het dilemma bij het kiezen van leveranciers.

Wie is Jeff Bezos?

Jeff Bezos, oprichter van Amazon, komt op 12 januari 1964 met de, van origine Deense, achternaam Jorgensen ter wereld. Zijn vader, 19 jaar oud, neemt de benen en laat zijn 17-jarige moeder alleen achter. Zijn moeder vindt een nieuwe liefde: de Cubaanse immigrant Mike Bezos. Als het verliefde stel in 1968 besluit te trouwen krijgt Jeff de achternaam van zijn nieuwe vader.

Jeff laat al op jonge leeftijd zien dat hij veel in zijn mars heeft. Na een studie aan Princeton (waar hij summa cum laude afstudeert) komt Bezos in 1990 terecht bij een hedgefund waar hij rekenmodellen maakt. Ergens in 1993 hoort hij over de commerciële kansen van het in 1989 gelanceerde world wide web. Bezos besluit een webshop in boeken te starten. Hij zegt in 1994 zijn baan op, pakt zijn koffers en verhuist van New York naar Seattle omdat daar de meeste boekgroothandelaren gevestigd zijn. De eerste versie van amazon.com begint Bezos, zoals zoveel internetondernemers, vanuit de garage van zijn huis.

Een kleine 25 jaar later is Jeff Bezos de rijkste man op aarde en is Amazon een van de 4 bedrijven met een marktwaarde van meer dan 1 biljoen dollar (de andere 3 zijn Apple, Google en Microsoft). Vorig jaar kondigde Bezos aan deze herfst een stap terug te doen als CEO van Amazon. Hiermee houdt hij meer tijd over voor zijn lievelingsproject: het ruimtetransportbedrijf Blue origin. Het lijkt erop dat Bezos met dit bedrijf in de raketsporen treedt van Star Trek, een science-fiction-serie uit zijn jeugd.

Amazon
Opgericht in 1994
Aantal medewerkers: 1,3 miljoen
CEO: Jeff Bezos
Beurnotering: New York
Totale omzet: 320 miljard
In Nederland: vestiging in Amsterdam
Status: Afgekeurd

Goedgekeurd/Afgekeurd

In deze rubriek staan we stil bij bedrijven die zijn goed- of afgekeurd. Bedrijven die zijn goedgekeurd krijgen een plekje in het ASN Beleggingsuniversum, een lijst met meer dan 300 bedrijven.

Goedkeuren en afkeuren van bedrijven, doet ASN Bank dat zelf?

Meer lezen over duurzaam beleggen

Is beleggen iets voor jou? En wil je eerst meer weten? Lees dan meer over beginnen met beleggen.

Dit artikel is gepubliceerd op 7 mei 2021.

Delen op:

Dit vind je misschien ook interessant