Eerlijke farma

Medicijnen zijn essentieel voor een verantwoorde gezondheidszorg. Ze kunnen zelfs het verschil maken tussen leven en dood. Medicijnen worden ontwikkeld, gemaakt en verkocht door – vaak heel grote – farmaceutische ondernemingen. Die zijn dan ook onmisbaar voor de gezondheid en het welzijn van mensen, ook in de duurzame wereld van morgen. Daarom beleggen de ASN Beleggingsfondsen in farmaceutische ondernemingen.

ASN Bank over eerlijke farma

In dit filmpje zie je wat wij doen in het traject eerlijke farma en waarom.

Kritische rapporten over farmaceutische sector

Medicijnen zijn een onmisbaar onderdeel van de toekomst. Maar we weten ook dat er veel mis gaat in de farmaceutische sector. Zo verscheen begin 2016 het rapport Van beleid naar praktijk dat onderzoeksbureau Sustainalytics schreef in opdracht van ASN Bank. Daaruit bleek dat de vijftien grootste farmaceutische bedrijven ter wereld onvoldoende toezicht houden op en/of transparant zijn over het onderzoek en de ontwikkeling, productie, marketing en verkoop van medicijnen. De meeste hebben wel beleid, maar passen die te weinig toe. Daarmee schieten de bedrijven tekort in de bewaking van de kwaliteit en veiligheid van medicijnen en in de manier waarop medicijnen op de markt worden gebracht.

Dat alles heeft nadelige gevolgen voor patiënten. Wij willen dat het gedrag van farmaceutische bedrijven meer in dienst van patiënten komt te staan. Daarom zijn we de afgelopen jaren met deze bedrijven in gesprek gegaan. Volgens het nieuwe evaluatierapport uit maart 2019, heeft de farmaceutische sector de afgelopen jaren weliswaar vooruitgang geboekt, maar nog lang niet voldoende. Uit de rapportkaarten die we eind 2020 lieten maken blijkt opnieuw vooruitgang. Helaas blijft er een gebrek aan transparantie over beloningen bij bijna alle onderzochte bedrijven – alleen GlaxoSmithKline scoort een nipte voldoende.

Uitgangspunten

Bedrijven in de farmaceutische sector hebben vaak goed beleid, dat voldoet aan onze duurzaamheidscriteria en aan wetten en regels. In de praktijk gaat er echter veel mis. Er is een groot verschil tussen wat ze op papier beloven en wat ze in de praktijk doen. Wij vragen farmaceuten meer aandacht te schenken aan hun eigen procedures die toezien op uitvoering van het beleid in de praktijk. Ook verwachten wij dat zij meer doen dan dat ze alleen voldoen aan wat in de wet staat.

Hoe maken wij farma eerlijk?

Op basis van de uitkomsten van het onderzoek voerden wij van 2015 tot en met 2018 engagement met tien farmaceutische bedrijven die we op dat moment goedgekeurd hadden voor belegging door ASN Impact Investors. Daarbij gebruikten we rapportkaarten waarin de bedrijven op hun procedures werden beoordeeld. Daarnaast gingen we met vier intensief in gesprek: AstraZeneca, GlaxoSmithKline, Novartis en Novo Nordisk.

Wij bezochten de aandeelhoudersvergaderingen van deze bedrijven. Daar stelden we kritische vragen over hun betalingen aan gezondheidsprofessionals, de beloning van hun verkooppersoneel en de transparantie daarover. Met elk bedrijf bespraken we tevens specifieke onderwerpen, zoals productveiligheid, de rapportage van wangedrag, externe audits en het marketingbudget.

Sinds 2017 voeren we een minder intensief engagement met de andere farmabedrijven waar de ASN fondsen in kunnen beleggen. Deze bedrijven ontvingen hun rapportkaart met bijbehorende vragen over hun procedures. Eind 2018 en eind 2020 hebben we opnieuw rapportkaarten uitgebracht om de voortgang te monitoren en bedrijven te laten weten dat wij hun voortgang op deze thema’s volgen.

Evaluatie en voortzetting dialoog

Eind 2018 was onze vraag: zien we vooruitgang bij de farmaceutische bedrijven? Daarom hebben we zelf de tien bedrijven geëvalueerd. Ook hebben we Sustainalytics gevraagd een tweede rapport te schrijven over de ontwikkelingen in de farmaceutische markt en bij de bedrijven.

Dit concludeerde Sustainalytics. Er is in de afgelopen jaren enige vooruitgang geboekt. De farma-industrie moet echter nog steeds haar normen en best practices verbeteren om te voorkomen dat de gezondheid van patiënten en nationale gezondheidszorgsystemen in het gedrang komen.

Ook uit onze rapportkaarten blijkt dat er vooruitgang is geboekt, maar niet voldoende.

  • Slechts één bedrijf scoorde in 2018 een voldoende op alle onderwerpen waarover wij engagement hebben gevoerd: GlaxoSmithKline.
  • AstraZeneca en Novo Nordisk scoren gemiddeld een voldoende. We blijven hen volgen.
  • Astellas Pharma en Orion scoren nog steeds een onvoldoende. Zij zijn echter niet betrokken bij ernstige misstanden. Ook met deze bedrijven blijven we in gesprek.
  • BTG, Indivior en Merck & Co lieten onvoldoende vooruitgang zien en zijn daarom afgekeurd voor belegging. Dit geldt ook voor Bristol-Myers Squibb, vanwege slechtere scores en ernstige misstanden.
  • Daarnaast hebben we Merck KGaA nieuw goedgekeurd voor belegging. Dit bedrijf nemen we vanaf dit moment ook mee in het traject.

Uitkomsten 2020

Eind 2020 hebben we nieuwe rapportkaarten uitgebracht, waarin we dezelfde thema’s centraal stelden. Voorafgaand aan deze rapportkaarten hebben we in 2019 vragen gesteld tijdens de aandeelhoudersvergadering (AVA) van AstraZeneca. In 2020 was het niet mogelijk om een AVA te bezoeken vanwege de coronamaatregelen. De rapportkaarten uit 2020 geven de volgende inzichten:

  • GlaxoSmithKline heeft zijn beloningsbeleid voor verkooppersoneel aangepast waardoor het bedrijf niet meer de hoogste score krijg. Wel is het nog steeds het enige bedrijf dat zijn beloningsbeleid openbaar maakt. Op alle andere punten scoort GSK nog steeds voldoende en doordat het bedrijf zich nu ook laat extern beoordelen op ontwikkeling en distributie behaalt het daar de hoogste score.
  • Astellas Farma laat in de 2020 scorecards een heel mooie vooruitgang zien. Waar het in de 2018 scorecards nog matig scoorde (basisprocedures) voor ethisch handelen, ontwikkeling en distributie en marketing is dat nu voldoende tot uitstekend. Zo zijn alle elementen voor ontwikkeling en distributie nu aanwezig.
  • AstraZeneca, dat al gemiddeld voldoende scoorde in 2018, laat op ontwikkeling en distributie een verbetering zien waardoor het daar de hoogste score krijgt.
  • Novo Nordisk scoorde tijdens de vorige scorecards gemiddeld al voldoende en behaalt nu een hogere score op marketing door interne en externe autits.
  • Orion Oyj laat verbetering zien op twee onderdelen: ethisch handelen (nu intern verankerd) en ontwikkeling en distributie (nu extern geverifieerd).
  • Merck KGaA is voor het eerst meegenomen in de scorecards. Het bedrijf scoort voldoende (intern verankerd) voor ethisch handelen, ontwikkeling en distributie en marketing.
  • Opvallend is dat de bedrijven allemaal het slechtst – op GlaxoSmithKline na allemaal onvoldoende – scoren op transparantie over beloningen. Geen van de bedrijven heeft beleid gepubliceerd (hoewel een aantal bedrijven wel een toelichting aan ons heeft gegeven als reactie op de scorecards) of rapporteert over de praktijk. Kortom: het inzicht of salesmedewerkers niet beloond worden voor bijvoorbeeld de verkoop van duurdere medicijnen aan artsen ontbreekt.

De komende jaren blijven wij de farmabedrijven die we nu goedgekeurd hebben voor de ASN beleggingsfondsen extra scherp checken op misstanden. Ook blijven we met hen in gesprek over de onderwerpen waarover wij engagement hebben gevoerd. We stellen hiervoor elke twee jaar, dus weer in 2022, rapportkaarten op. Ook bezoeken we elk jaar een aandeelhoudersvergadering. Hoewel we dus minder intensief in gesprek gaan dan in de periode 2016 - 2018, blijven wij de farmaceutische sector aanzetten tot verdere voortuitgang.

, waarmee kunnen we je helpen?