Gaat kabinet Rutte III ASN Bank achterna?

Het regeerakkoord van het nieuwe kabinet Rutte III kan een omslagpunt zijn om Nederland in de richting van een nieuwe, duurzame economie te duwen, betoogt Jeroen Loots, Senior Advisor Climate & Biodiversity van ASN Bank. Nu maar hopen dat het snel genoeg gaat.

Een reductie van 49 procent CO2 in 2030. Het voortouw nemen in de EU om die besparing zelfs naar 55 procent te krijgen. Voor een rechts-liberaal kabinet is het regeerakkoord van Rutte III opmerkelijk groen.

Om daadwerkelijk kans te maken om de temperatuurstijging beneden de 2 graden Celsius te houden is het een goed begin. Een stevige ambitie. Voor het eerst kunnen we een kabinet van premier Rutte betrappen op een visie, al is er meer nodig dan dat. We moeten snelheid maken en doen wat nodig is, in plaats van wat haalbaar is.

Voor de transitie naar een duurzame economie is dit een mooie eerste stap. Die is nodig om doelen te stellen, ambitieus te zijn. Om de richting aan te geven. Dan kan het gaan rollen. Natuurlijk zal het rigoureuzer moeten, maar de verandering is ingezet.

Voor ngo’s en bedrijven die zelf een stapje verder willen gaan dan de overheid, is dit een goed kader waarmee ze kunnen werken. De eerste voorbeelden zagen we al. Jaarlijks 18 miljoen ton CO2 van bedrijven afvangen en opslaan - zoals het kabinet wil - kan niet volgens de energie-grootverbruikers in de industrie. Maar tegelijkertijd geeft VEMW, kenniscentrum voor de industrie, aan dat er slimmere alternatieven zijn, zoals het gebruik van waterstof als grondstof voor de industrie.

Het kabinet wil dat alle personenauto’s in 2030 emissievrij en dus elektrisch zijn. Uit de eerste reacties uit de auto-industrie blijkt al dat dit sneller kan.
Rutte III wil alle nieuwe woningen en gebouwen van het gas af halen. Dat geeft ruggensteun aan financiële instellingen die nu al bezig zijn hun hele portfolio naar energielabel A te krijgen. Zo biedt het akkoord een vruchtbare bodem voor bedrijven die stappen willen maken.

Een minpunt is dat dit kabinet bij die transitie nog teveel luistert naar de oude economie. Het wil maatregelen nemen met zo min mogelijk pijn. Zoveel mogelijk problemen met techniek proberen op te lossen. Daar wreekt zich de krachtige lobby van de fossiele industrie. Het mag en kan allemaal wat structureler, slimmer en sneller. Pas dan wordt onze economie schoner en gezonder, met meer banen en innovatie.

Maar toch, het begin is er en dat stemt hoopvol. Wellicht volgt Nederland onder Rutte III dezelfde koers als ASN Bank. Ooit waren ook wij een kleine bank met een onwaarschijnlijke missie: de eerste klimaatneutrale bank ter wereld worden. Ons verhaal inspireerde anderen, maar pas na het klimaatakkoord van Parijs in 2015 werden we serieus gehoord. Toen kwam de omslag. Toen wilden andere financiële instellingen met ons samenwerken. Daardoor konden we dat jaar het Platform Carbon Accounting Financials (PCAF) oprichten, waarin we met twaalf Nederlandse financiële instellingen als ABN AMRO, Achmea, APG, PGGM, MN, Triodos en FMO gaan meten wat de klimaatimpact van onze investeringen en financieringen is.

Nu is het in de hele financiële sector een serieus onderwerp. Nu waarschuwt zelfs De Nederlandsche Bank (DNB) voor de financiële risico’s van klimaatverandering. Niet alleen voor de oplopende schades voor verzekeraars door noodweer, maar ook voor de miljarden aan beleggingen van banken en pensioenfondsen in gas- en oliebedrijven die op termijn niets meer waard zullen blijken. De toezichthouder eist dan ook dat klimaatrisico’s in kaart worden gebracht.

Voor Nederland kan het regeerakkoord van Rutte III zo’n kantelpunt zijn. De afgelopen tien jaar is ons land ver afgezakt op het gebied van klimaat en duurzaamheid. We werden het vieste jongetje van de Europese klas. We hoorden bij de losers. Blijkbaar is nu ook in de politiek het kwartje gevallen en is er een gevoel van urgentie ontstaan: als we over dertig jaar nog een leuk succesvol land willen zijn op een bewoonbare planeet, moeten we nu verantwoordelijkheid pakken en maatregelen nemen. Die verandering van toon en ambitie geeft een belangrijk signaal af.

Natuurlijk moeten de mooie woorden nog een concrete en slimmere invulling krijgen. Maar ooit zijn we als ASN ook begonnen zonder dat we precies wisten hoe we onze doelen moesten halen. Het nieuwe regeerakkoord is een stip aan de horizon, net zoals de afspraken van Parijs dat zijn. Het zet ons op het goede spoor, maar we zullen als Nederland nog krachtiger moeten zijn. Zoals Nationaal Energiecommissaris Ruud Koornstra vorige week al zei: we mogen dan uitgeschakeld zijn voor het WK voetbal in Rusland, we kunnen nog altijd wereldkampioen schone energie worden.