Gentechnologie

Iedereen heeft ermee te maken
In veel consumentenproducten zit genetisch gemanipuleerd materiaal. Denk aan verzorgingsproducten, voeding en medicijnen. Genetisch manipuleren is eigenlijk niets anders dan een eigenschap (gen) toevoegen of weglaten. Waarom dan toch die angst voor genetische manipulatie? Het antwoord is eenvoudig: we weten er te weinig van af, het gaat te snel en de belangrijkste oorzaak van onze angst; het is een onomkeerbaar proces. Een ‘foutje’ kan niet meer ongedaan worden gemaakt…

De ASN Bank is al een paar jaar actief bezig met het onderwerp gentechnologie. Er is een doorlopende discussie met klanten, wetenschappers en belangenorganisaties over nut en noodzaak en vooral over de zorgen rondom gentechnologie. Dit alles om goed zicht te krijgen op deze complexe materie en de bevindingen uit te werken naar heldere en toepasbare bijzondere beleggingscriteria. De ASN Bank was de eerste duurzame belegger die nadrukkelijk onderzoek deed, en doet, naar het gebruik van gentechnologie.

Actieve en passieve genetische manipulatie

Het eerste onderscheid dat wordt gemaakt is of passief dan wel actief genetische manipulatie wordt toegepast. Van passief is bijvoorbeeld sprake als een winkelketen genetisch gemanipuleerde producten inkoopt en verkoopt aan de consument. Bij de passieve toepassing van genetische manipulatie geldt de mate van openheid (bijvoorbeeld op het etiket) en de mate waarin er echte noodzaak voor is als belangrijkste maatstaf.

Bij actieve genetische manipulatie, bijvoorbeeld in de voedings- en farmaceutische industrie, zijn er meerdere criteria van toepassing. Transparantie is daarbij onontbeerlijk. En altijd zal het nut en de noodzaak aangetoond moeten worden. Vragen daarbij zijn: gebeurt het op een veilige en verantwoorde manier; is dit een logische oplossing; is het gewenste resultaat niet op een andere manier te bereiken en is dit uitsluitend van economisch nut of ook van maatschappelijk nut?

Uitgebreid stakeholdersonderzoek

Reeds in 2002 is de ASN Bank begonnen met een uitgebreid stakeholdersonderzoek via een enquête onder klanten, wetenschappers, maatschappelijke instellingen, bedrijfsleven en overheid. Er werden zo’n 250 mensen persoonlijk gebeld en er werden klantenavonden georganiseerd in diverse regio’s. De daarbij aanwezige mensen kregen een matrix van toepassingsgebieden en er werd gevraagd wat zij wenselijk achtten. Verder zijn een flink aantal deskundigen uit alle disciplines geïnterviewd.

Diepgaande en emotionele discussie

De voorstellen die uit het onderzoek naar voren kwamen, zijn op de aandeelhoudersvergadering van 2002 met 80 procent tegenover 20 procent aangenomen. Voorafgaand aan die stemming vond een stevige, soms zelfs emotionele, discussie plaats.

Bijvoorbeeld over het feit dat genetische manipulatie het wereld voedselprobleem zou kunnen oplossen en daarom veel breder moet worden omarmd. Maar ook over dit aspect van genetische manipulatie heeft de ASN Bank zich uitgebreid laten informeren en is tot de conclusie gekomen dat het wereld voedselprobleem vooralsnog veel meer een verdelingsvraagstuk lijkt te zijn. Het gaat hier eigenlijk om een armoedeprobleem. Met het verbeteren van de infrastructuur, introduceren van duurzame landbouwmethodes, het ondersteunen bij vredesvraagstukken, het stimuleren van ondernemerschap en het creëren van eerlijkere handelsvoorwaarden zit je veel dichter bij de oplossing dan met genetische manipulatie.

Verder bleek tijdens de discussie dat de klanten van de ASN Bank erg bezorgd zijn over het ingrijpen in de natuurketen. Als je een plant genetisch manipuleert en je constateert achteraf dat er een fout is gemaakt, kun je deze niet meer laten verdwijnen. Je verstoort daarmee de natuurlijke keten van organismen waarvan de consequenties nog onvoldoende overzien kunnen worden.

De deur op een kier

De ASN Bank en haar klanten beseffen terdege dat gentechnologie allang in onze voedselketen aanwezig is. Daarom moest dit onderzoek gedaan en deze discussie gevoerd worden. Daardoor is meer inzicht verkregen en zijn de criteria bijgesteld. De ASN Bank heeft hierop een standpunt geformuleerd, waarbij enerzijds onderscheid wordt gemaakt naar de toepassingsgebieden, zoals medisch, voedsel en non-food en anderzijds onderscheid naar de gemanipuleerde materialen, dus micro-organismen, planten en dieren.

Het toepassen van gentechnologie op micro-organismen vindt de ASN Bank wel acceptabel op het gebied van non-food. Denk daarbij aan een bacterie die een enzym produceert dat nuttig is voor een wasmiddel. Deze toepassing moet dan wel in een gesloten omgeving plaatsvinden om maximale milieubescherming te garanderen.

Niet acceptabel voor de ASN Bank is het om planten te manipuleren voor medische, food en non-food doeleinden. De enige uitzondering hierop is de manipulatie in een gesloten omgeving van planten voor nieuwe medicijnen, bijvoorbeeld tegen aids. Het genetisch manipuleren van dieren is ook niet acceptabel met dezelfde uitzondering als bij planten. Een voorbeeld van deze uitzondering zijn gemanipuleerde konijnen die melk geven die een stof bevat om levensbedreigende ziektes te bestrijden.

De ASN Bank is dus niet per definitie tegen gentechnologie. Maar nut en noodzaak moeten uitgebreid kunnen worden aangetoond en het moet helder zijn dat er geen andere mogelijkheden zijn. De deur staat als het ware op een kier.

Toetsing

Als u bij ons spaart kunt u erop vertrouwen dat uw geld terechtkomt bij bedrijven, overheden en instellingen die bijvoorbeeld geen gentechnologie toepassen op planten en dieren op het gebied van voeding en non-food.

We toetsen de bedrijven onder meer door:

Hun rapportages en andere officiële documenten te analyseren.
Ze een vragenlijst in te laten vullen, te bezoeken en interviews te houden.
Externe bronnen te raadplegen om tot een onafhankelijk oordeel over een organisatie te komen.